ఏమిటో, డాక్టర్ల దగ్గరికి వెళ్ళాలంటే ప్రాణం మీదికొస్తుందీమధ్య. ఎక్కడైనా ఏదైనా నొప్పీ అదీ అనంటే డాక్టరుకు చూపించుకో అని అందరూ సలహా ఇచ్చేవాళ్ళే. సరేనని డాక్టరుకు ఫోన్ చేస్తే వాడేమైనా ఫోనెత్తుతాడా? ఉహూఁ, కురుక్షేత్రంలో మహారథుల చుట్టూ ఏ విధంగా రథులూ, అతిరథులూ, వగైరా వగైరా కాపలా ఉంటారో అదే విధంగా ఈ డాక్టర్ల చుట్టూ కూడా నర్సులూ, వారి తాలూకు అసిస్టెంటులూ, ఇంటర్నిస్టులూ. మొదట మీబాధలన్నీ వాళ్ళతో చెప్పుకోవాలి. వాళ్ళను సంతోషపెట్టినతర్వాత వాళ్ళకు మీమీద జాలి కలిగితే మిమ్మల్ని పైమెట్టు ఎక్కనిస్తారు. ఆ మెట్టుమీద ఒంటికంటి రాక్షసుడుం ఒకడుంటాడు. ఏకదృష్టి గలవాడు. అంటే, వీడి పని ఒక్కటంటే ఒక్కటే అన్నమాట – మీకు ఆ డాక్టరుకు ఫీజు కట్టే ఆర్థిక స్తోమతా అదీ ఉందో లేదో ఆచూకీ తీయడం. మీకు ఇన్స్యూరెన్సు ఉందా? ఉంటే దాని వయస్సెంత, కులమేంటి, జాతేంటి అని చిక్కు ప్రశ్నలడుగుతాడు. అవి చిక్కుప్రశ్నలని ఎందుకంటున్నానంటే ఆ వివరాలన్నీ ఉన్నకార్డులుంటాయి చూడండి, అవి ఎక్కడో మీ వాలట్లోనో పర్సులోనో ఉంటాయి. అదేమో అలవాటు ప్రకారం అవసరం కలిగినపుడు దగ్గరుండదు కదా…మీరు కిందరూములో ఉంటే అది పైనా, మీరు పైనుంటే అది కిందరూములో ఎక్కడో ఇంటి తాళంచెవుల్లాగ దాగుడుమూతలాడుతుంటుంది. అపుడు మీరు అతికష్టం మీద మూలుక్కుంటూ కుర్చీలోంచి లేచి, మెట్లమీద యుద్ధం ప్రకటించి, వాటిని జయించి, పర్సును దొరికించుకుని, ఆపైన అదే మార్గంలో తిరిగి వచ్చి ఆ ఒంటికంటి సైక్లాప్స్ అడిగే ప్రశ్నలకు జవాబులివ్వాలి కదా. అందుకని అవి చిక్కు ప్రశ్నలన్నాను…ఆ ప్రశ్నలకు మీరిచ్చే జవాబులు సంతృప్తికరంగా ఉంటే అపుడు మీమీద ప్రసన్నుడై వాడు మిమ్మల్ని ఆ తరువాతి మెట్టు ఎక్కనిస్తాడు. ఈ మెట్టు మీద ఇంకో అతిరథుడుంటాడు. వీడు సదరు డాక్టరు మిమ్మల్ని చూడగల మంచి ముహూర్తం నిర్ణయిస్తాడు. ఓ రెండు వారాల వరకూ ఖాళీల్లేవు, మూడవ మంగళవారం రమ్మంటాడు. ఈ రెండు వారాల తెరపి అన్నది చాలా సాధారణం. అసలు రెండు వారాలంటే మీరు అదృష్టవంతులన్నమాట. మూడూ, నాలుగూ కూడా అసాధారణం కాదు. ఒకవేళ మీరు రెండు వారాలుండలేను బాబూ, చాలా నొప్పిగా ఉంది కడుపులో అని అన్నారనుకోండి. అలా అయితే ఎమర్జెన్సీ రూమ్ కెళ్ళండీ అంటాడు. అంటే ఇంతసేపూ మీరు పడ్డ అవస్థంతా వ్యధా అన్నమాట.
ఓ సారి నాకిలాగే అయింది. కడుపులో నొప్పిగా ఉండింది. డాక్టర్ని పిలిచి పైన వివరించిన తతంగం అంతా కానిచ్చిన తర్వాత ఆరు వారాల తరవాత రమ్మన్నారు. సరే అని పైకి అని, ఏడిచావులే అని స్వగతంగా అనుకుని కుర్చీలోంచి లేచి వంటింట్లోకెళ్ళి ఓ గుప్పెడు వాము కరకర నమిలేసి ఓ కప్పు టీ తాగేశాను. అరగంటలో తగ్గిపోయింది నొప్పి, మళ్ళీ రాలేదు. ఆ వెధవ ERలల్లో పది పన్నెండు గంటలు నేను వెయిట్ చేయలేను బాబూ, పైగా వెళ్తే, ఏ కోవిడో అంటుకుంటుంది అని భయం. మరీ ప్రాణం మీదకొస్తే అది వేరే సంగతనుకోండి, వెళ్ళక తప్పదు. అది అజీర్తి మాత్రమే కావడం, ఆ సమయంలో ఇంట్లో వాము ఉండడం నా అదృష్టం అనుకోండి, కానీ ఒకవేళ అది అజీర్తి కాకుండా ఇంకేదైనా అయిఉంటే, ఓ నెలన్నర అవస్థ పడవలసి వచ్చేది.
ఏమిటో ఈ కాలం వైద్యులూ, వాళ్ళ వైద్యం. ఎంత మారిపోయింది కాలం! నా చిన్నప్పటి డాక్టర్లు వేరు, ఈ కాలం డాక్టర్లు వేరు. నాకు ఇంకా చాలా బాగా గుర్తుంది. మా ఇంట్లో ఎవరికైనా జ్వరం అదీ వస్తే కాకితో కబురు పంపినా చాలు, ఆ కాకి మీదే సవారి చేసి వచ్చేవాడు డాక్టరు శాస్త్రి గారు. కాకపోతే కాకి మీద ఎగిరి రావడం అతిశయోక్తి అనుకోండి, కానీ ఆయన మా ఇంటికి రావడం మాత్రం అబద్దం కాదు. ఇప్పటికీ స్ఫుటంగా గుర్తుంది ఆయన ముఖం. తెల్లని వర్చస్సు, అంతకంటే తెల్లని చిక్కని వెంట్రుకలు గాలికి చిందర వందరగా ఎగురుతూఉంటే అవి ఓ చేత్తో సవరించుకుంటూ తన డొక్కు సైకిలు ఒక మైలు దూరంనుంచి కీచు కీచుమంటూ వచ్చేవాడు. గబగబా సైకిలు ఇంటి బయట గోడకు ఆన్చి ఆలసస్యం లేకుండా లోపలికి వచ్చి రోగిని చూసి తన సంచి లోంచి ఏవో మందులూ ఇంజెక్షన్లు తీసిచ్చే వాడు. ఒక్కోసారి ఓ కాగితం మీద ఏదో మందు పేరు రాసి తన క్లినిక్కులో కాంపౌండర్ దగ్గరికి పంపేవాడు నన్నుఆ మందు తెమ్మని. ఫీజు కూడా మా నాన్న ఇస్తేనే తను తీసుకునేవాడు. ఆయనొక్కడే కాదు, ఆ కాలం డాక్టర్లు అందరూ అంతేననుకుంటా. మా ఇంటికి అర మైలు దూరంలో ఇంకో డాక్టరుండే వాడు రాంప్రసాదని. నార్త్ ఇండియన్. పెద్ద పేరున్నవాడు. ఆయనకి ఓ స్టాండర్డ్ హెరాల్డ్ కారు కూడా ఉండేది. చూడడానికి అప్పటి కాలంలో హిందీ సినిమాలల్లో జూబిలీ హీరో రాజేంద్ర కుమార్ లా ఉండేవాడు. ఆయన (అంటే డాక్టరుగారు, రాజేంద్ర కుమార్ కాదు) కూడా మా ఇంటికి రావడం గుర్తుంది. ఓ సారి మా నాన్న ఆయనకు వెళ్లిపోయేటప్పుడు మూడో నాలుగో ఒక్క రూపాయి నోట్లివ్వడం చూశాను. మాట మాటాడకుండా తీసుకున్నాడు. మా ఇల్లూవాకిలి చూసింతర్వాత ఇంకేం చేస్తాడు పాపం! ఒక్కో సారి, అర్ధరాత్రి దాటింతర్వాత కూడా, వాళ్ళింటి ముందర నిలబడి డాక్టరుగారూ అని కేకలేయడం కూడా జరిగేది అవసరాన్నిబట్టి. ఇక పల్లెటూళ్ళల్లో అయితే ధాన్యాలూ, పప్పు దినుసులూ, కోళ్లూ గట్రా కూడా ఒప్పుకునేవాళ్ళు డాక్టర్లు వర్తనగా.
అఫ్ కోర్స్, ఆ పాత పరిస్థితులతో ప్రస్తుతాన్ని పోల్చుకోవడం తెలివి తక్కువే, కానీ అవన్నీమర్చిపోలేం కదండీ. ఒకవేళ మర్చిపోతే అపుడు వేరే వర్రీ మొదలవుతుంది, కొంపదీసి డిమెన్షియా లాంటిదేమైనా వచ్చిందేమోనని…
పోనివ్వండి, ప్రస్తుత విషయానికి వద్దాం…
మీకు ఏదో రోజుకి అపాయింట్మెంట్ దొరికిందనుకోండి. ఆ రోజు మీరు వెళ్తారు. తూకం, ఎత్తూ కొలిచింతర్వాత మిమ్మల్ని ఓ చిన్న గదిలో కూర్చోపెడతారు. ఇంతవరకు బావుంది. ఓ నర్సు వచ్చి మీ టెంపరేచరు, ఆమ్లజనీ, రక్తపోటూ గట్రా చూసి ఆ కంప్యూటర్లో ఎక్కిస్తుంది. ఎన్నో ఏళ్లు గా చూస్తున్నాను, మీకు నూటఆరు ఝెరమో లేక లేచి నిలబడలేనంత రక్తపోటూ ఉంటే తప్ప మళ్ళీ కంప్యూటరు లోకి ఎక్కించిన ఆ వివరాల సంగతి సాధారణంగా మీ డాక్టర్ కానీ, ఆ నర్సు కానీ మీతో ఎత్తరు.
డాక్టరుగారు ఇపుడే వస్తారు, మీరు వెయిట్ చేయండి అనేసి తలుపు మూసుకుంటూ ఆ అమ్మాయి వెళ్ళిపోతుంది. మొబైలు వాడరాదు అని ఆ తలుపు మీద రాసి ఉంటుంది. ఎంత సేపు వెయిట్ చేయాలో అది మీరు ఆ ఉదయం లేచి ఎవరి మొహం చూశారో దానిమీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఒక్కోసారి పది పదిహేను నిముషాలు పడుతుంది, ఇంకోసారి ఘంట, ఘంటన్నర కూడా పట్టవచ్చు. ఆమధ్య ఓ సారి ఇలాగే వెయిట్ చేస్తూ ఆ పరీక్ష చేసే మేజా మీద పడుకుని హాయిగా నిద్రపోయాను. నిఝంగా. లేకపోతే మరేంచేయాలి చెప్పండి. ఎంతసేపని గోళ్ళు గిల్లుకోవడం? ఉన్నవి పదే వేళ్ళు గదా. కాలి వేళ్ళు గిల్లుకో గలిగే వయస్సు ఎపుడో దాటి పోయిందాయే. నిద్ర పోవడమే ఉత్తమం అని నిద్రపోయాను గంటన్నర తర్వాత డాక్టరు వచ్చి లేపేంతవరకు. మీ సమయం వృధా అవుతే వాళ్ళకేం పోయింది?
ఆఖరికి కొంచం ముందో వెనకో మీ డాక్టర్ వస్తాడు, వచ్చి ఏమిటి సంగతి, ఎందుకొచ్చావ్, రావడానికి కారణం అదీ అడుగుతాడు. కానీ ఆ వివరాలేవీ కూడా పేపరు మీద కాదుగదా, కంప్యూటర్లో కూడా స్వంతంగా రాయడం మానేశారు డాక్టర్లు ఈమధ్య. ఎవడో స్క్రయిబ్ ఉంటాడు ఇండియాలో. వాడికి ఇక్కణ్ణించి డాక్టర్ ఇంటర్నెట్టు ద్వారా డిక్టేట్ చేస్తాడు, వాడేదో రాసుకుంటాడు. దరిమిలా కాసిని ప్రశ్నలు, కాసిని జవాబులు. పదిహేను నిముషాల్లో అపాయింట్మెంట్ అయిపోతుంది. ఆమాత్రం వ్యవధిలో ఓ వయోజనుడి శరీరాన్ని పూర్తిగా పరీక్ష చేసి ఆరోగ్యనారోగ్యాలను నిర్ణయించడం ఎవరికీ సాధ్యం కానిపని. మీకు తెలిసినవీ తెలియనివీ ప్రాబ్లెమ్స్ ఎన్నో ఉంటాయి. ప్లస్ వయసుతో పాటు వీటి సంఖ్య కూడా పెరుగుతూ ఉంటుంది. అవన్నీ ఈ కాలం డాక్టర్లకి అనవసరం. ప్రతి పావుగంటకో పేషంటును చూడాలి. తప్పదు. లేకపోతే మాస్టారు కొడతాడు. సుశ్రూతచరకులు వేదాల్లోంచి దిగి వచ్చినా, వాళ్ళు కూడా ఒక గంటలో తలా నలుగురు రోగులను చూడలేరని నేను ఘంటాపథంగా బల్లగుద్దినట్లు చెప్పగలను. కాసేపయింతర్వాత, మీ ఫార్మసీకి ప్రిస్క్రిప్షను పంపించాను, సీ యూ నెక్స్ట్ టైమ్ అంటూ లేచి నిలబడతాడు డాక్టరు. ఆ రాసిన మందు పేరు కూడా చెప్పడు, మీకెలాగా ఆ మందు పేరు తెలీదు, తెలిసినా పలుకలేరు అని కాబోలు. ఇంకా ఏవో ఆడుగుదామని మీకు లోపల ఉంటుంది కానీ వచ్చేసారి చూద్దాంలే అని మొహమాటంతో మీరు కూడా తల ఊపి నిలబడతారు. ఇక ఏవైనా x-ray లూ NMR లాంటివి అవసరం కలిగితే అవన్నీ తీయించుకుని మళ్ళీ రమ్మంటాడు మరో పావుగంట కోసం. అవేవీ అవసరం లేకపోతే తను రాసిన మందులు వాడి మళ్ళీ రమ్మంటాడు.
మరో సంఘటన…ఈ ఆర్టికల్ రాయడం మొదలు పెట్టిన తర్వాత జరిగినదే. పోయిన వారం మా ప్రైమరీ కేర్ డాక్టరు దగ్గరికెళ్ళాను వార్షిక చెకప్ కోసం, ఆర్నెల్లు ఆలస్యంగా. దార్లో ట్రాఫిక్ వలన కొద్దిగా అంటే కొద్దిగా ఆలస్యం అయింది. కేవలం అయిదంటే ఐదే నిముషాలు. అయినా డాక్టరు ఏమనిందో తెలుసా? నీకు కేటాయించిన టైము లోంచి ఐదు నిముషాలు కట్ చేస్తున్నానూ అని. అమానుషమే కాకుండా నన్ను తనకోసం ఇరవై నిముషాలు వెయిట్ చేయించిన తర్వాత అలా అనడం అన్యాయం కాదూ? నా మెయిను పాయింటు ఏంటంటే ఈ కాలం డాక్టర్లకు రోగుల రోగాల్నినయం చేద్దాం అన్న ఆలోచన కంటే తమ కోటా (అంటే వారానికి ఎంతమంది రోగులు?) పూర్తి చేసి, వాళ్ళ వాళ్ళ మేనేజర్లను సంతోష పెట్టడమే ముఖ్యం.
మరి ఈ మేనేజర్లు ఎవరంటారా? కింద చదవండి…
నేను ఈ ‘పావుగంట’ విండో గురించి సరదాకి రాయడం లేదండి. ఈ గైడ్ లైను వ్యవధి ఎపుడో 1992 లో మెడికేర్ అధికారులు నిర్ణయించారుట1. పైగా, గత రెండు దశాబ్దాలుగా ప్రైవేటు ఎక్విటీ కంపెనీలూ, ఇన్సూరెన్సు కంపెనీలూ, పెద్ద పెద్ద ఆస్పత్రులు కూడా ఒంటిగానో లేక జంటగానో కలిసి డాక్టర్ల ప్రాక్టీసులనూ, ఆస్పత్రులనూ విరివిగా కొనేశారు అమెరికాలో, ఇంకా కొంటున్నారు2 కూడా. ఈ చందాన ఇంకో ఐదు పదేళ్లల్లో ఈ పద్ధతి దేశమంతా వ్యాపించిపోతుంది, వైద్యవృత్తి పూర్తిగా ఒక వ్యాపారం కింద మారిపోతుంది. ఇంకోవిధంగా చూస్తే, డాక్టర్లు ఈ కంపెనీలకు నౌకర్లన్నమాట. మీరు సుశ్రూతచరకుల్ని ఈ పరిస్థితుల్లో కలల్లోనైనా చూడగలరా? ఇక వ్యాపారమంటే లాభాల కోసమే కదా? ఇకమీదట ఈ ఆధునిక యజమానులు డాక్టర్లు ఇంతవరకూ పాటిస్తున్నపేషంటుకు పావుగంట వ్యవధిని పది లేక ఐదు నిముషాలకు తగ్గించేసినా నేను ఏమాత్రం ఆశ్చర్యపోను. అసలు ఆ ఐదు నిముషాలు కూడా ఎందుకు, ఎమర్జెన్సీ లేకపోతే విడియో విజిట్ సరిపోతుందిలే అని కూడా ఆ కంపెనీలు నిర్ణయిస్తాయేమో. ఇప్పటికే సంవత్సరంలో బోలెడు విజిట్లు విడియో మీదనే నడుస్తున్నాయి నా అనుభవంలో.
లాభలండీ, లాభాలు. ధనమూలం ఇదం జగత్.
ఈ పద్ధతి ఇప్పుడప్పుడే మారుతుందని ఆశించడం బుద్ధి తక్కువేననుకుంటాను. ప్రభుత్వానిక్కూడా ఎన్నికలప్పుడు ఈ కార్పొరేషన్ల దానధర్మాల అవసరం ఉంటుంది కాబట్టి మారకపోవడమే కాదు, శాశ్వతంగా నిలిచి పోతుందనుకుంటున్నాను, మనం చేయగలిగిందేదీ లేదు.
ఏం కాలమొచ్చిందిరా నాయనా…
————————————————————
Jhoombaraabar jhoom 